Trong những ngày mưa giông, sét không chỉ gây nguy hiểm khi đánh trực tiếp vào công trình mà còn có thể tạo ra xung điện áp lan truyền theo đường dây điện, cáp mạng và các hệ thống tín hiệu. Những xung điện này có khả năng gây hư hỏng thiết bị điện, thiết bị điện tử, hệ thống điều khiển và ảnh hưởng đến hoạt động của công trình. Vậy khi nào cần lắp thiết bị chống sét lan truyền và những công trình nào nên được trang bị giải pháp này?
Thiết bị chống sét lan truyền là gì?
Thiết bị chống sét lan truyền, thường được gọi là SPD (Surge Protective Device), là thiết bị có nhiệm vụ hạn chế điện áp quá độ do sét hoặc các hiện tượng đóng cắt điện gây ra, góp phần bảo vệ hệ thống điện và thiết bị sử dụng điện.
Khi xuất hiện xung điện áp đột biến, SPD hoạt động theo nguyên lý dẫn dòng xung và giới hạn điện áp, giúp giảm tác động của xung quá áp đến các thiết bị phía sau. Thiết bị thường được lắp đặt tại tủ điện tổng, tủ điện phân phối hoặc những vị trí cần bảo vệ trong hệ thống điện.
Khác với hệ thống chống sét trực tiếp sử dụng kim thu sét, dây dẫn sét và hệ thống tiếp địa để bảo vệ công trình trước nguy cơ sét đánh trực tiếp, SPD tập trung bảo vệ hệ thống điện và thiết bị trước các xung quá áp lan truyền.
Khi nào cần lắp thiết bị chống sét lan truyền?
Công trình nằm trong khu vực thường xuyên có mưa giông, sét
Những khu vực thường xuyên xuất hiện mưa giông, có mật độ sét cao hoặc công trình nằm ở vị trí trống trải cần quan tâm đến giải pháp chống sét lan truyền. Sét đánh vào khu vực lân cận có thể gây ra xung điện áp cảm ứng hoặc lan truyền theo đường dây điện, ảnh hưởng đến thiết bị bên trong công trình ngay cả khi không bị sét đánh trực tiếp.

Nhà ở có nhiều thiết bị điện và điện tử
Nhà ở sử dụng nhiều thiết bị như tivi, máy tính, tủ lạnh, điều hòa, camera giám sát, thiết bị mạng và hệ thống nhà thông minh nên xem xét lắp đặt SPD để giảm nguy cơ hư hỏng do xung quá áp.
Đặc biệt, những ngôi nhà sử dụng đường dây cấp điện trên không hoặc nằm trong khu vực thường xuyên có giông sét cần chú trọng giải pháp bảo vệ tại tủ điện và các thiết bị quan trọng.
Nhà xưởng, nhà máy và công trình sản xuất
Nhà xưởng thường có nhiều máy móc, động cơ, biến tần, tủ điều khiển và thiết bị tự động hóa. Xung quá áp lan truyền có thể gây ảnh hưởng đến hệ thống điều khiển, làm gián đoạn dây chuyền sản xuất hoặc phát sinh chi phí sửa chữa lớn.
Việc lắp đặt SPD tại tủ điện tổng và các tủ phân phối phù hợp giúp tăng cường bảo vệ hệ thống điện, đặc biệt đối với những thiết bị có giá trị cao và yêu cầu vận hành liên tục.
Công trình đã lắp hệ thống chống sét trực tiếp
Một số công trình đã được trang bị kim thu sét trên mái nhưng chưa lắp thiết bị chống sét lan truyền cho hệ thống điện bên trong.
Chống sét trực tiếp và chống sét lan truyền có chức năng khác nhau. Kim thu sét giúp bảo vệ công trình trước nguy cơ sét đánh trực tiếp, trong khi SPD giúp hạn chế xung quá áp truyền theo đường điện và các đường tín hiệu. Vì vậy, hai giải pháp cần được xem xét kết hợp để tăng cường khả năng bảo vệ tổng thể.
Công trình sử dụng hệ thống camera, mạng và thiết bị điều khiển
Camera giám sát, máy chủ, thiết bị mạng, PLC, cảm biến và hệ thống điều khiển tự động đều có thể bị ảnh hưởng bởi xung điện áp đột biến.
Đối với những công trình sử dụng các thiết bị này, cần xem xét lắp SPD phù hợp không chỉ cho đường nguồn mà còn cho đường tín hiệu, cáp mạng hoặc các đường truyền dẫn có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi xung sét.
Những vị trí nên lắp thiết bị chống sét lan truyền
Tùy theo quy mô và cấu trúc hệ thống điện, SPD có thể được bố trí tại một số vị trí như:
- Tủ điện tổng: Bảo vệ đầu nguồn của hệ thống điện công trình, hạn chế xung quá áp lan truyền vào mạng điện bên trong.
- Tủ điện phân phối: Bổ sung lớp bảo vệ cho các khu vực, tầng hoặc hệ thống điện riêng biệt.
- Tủ điều khiển máy móc: Bảo vệ các thiết bị điều khiển, biến tần và hệ thống tự động hóa.
- Đường nguồn thiết bị điện tử: Bổ sung bảo vệ cho những thiết bị nhạy cảm theo yêu cầu thiết kế.
- Đường tín hiệu và truyền thông: Xem xét lắp SPD chuyên dụng cho camera, mạng, tín hiệu điều khiển và các đường truyền cần bảo vệ.
Việc bố trí SPD cần được tính toán theo hệ thống điện, sơ đồ nối đất, mức độ rủi ro và yêu cầu bảo vệ của từng công trình.

Có những loại thiết bị chống sét lan truyền nào?
Thiết bị chống sét lan truyền được phân loại theo cấp bảo vệ và vị trí sử dụng, phổ biến gồm:
- SPD Type 1: Thường được sử dụng tại đầu nguồn trong những công trình có nguy cơ chịu dòng sét trực tiếp hoặc có hệ thống chống sét trực tiếp, theo yêu cầu thiết kế.
- SPD Type 2: Thường được lắp tại tủ điện tổng hoặc tủ phân phối để hạn chế xung quá áp lan truyền trong hệ thống điện.
- SPD Type 3: Bổ sung bảo vệ gần các thiết bị điện, điện tử nhạy cảm, thường được phối hợp với các cấp SPD phía trước.
Trong một số công trình, cần phối hợp nhiều cấp SPD để tăng hiệu quả bảo vệ. Việc lựa chọn chủng loại và thông số thiết bị cần căn cứ vào nguồn điện, sơ đồ nối đất, vị trí lắp đặt và yêu cầu kỹ thuật của hệ thống.

Những lưu ý khi lắp đặt thiết bị chống sét lan truyền
Để SPD phát huy hiệu quả, quá trình lựa chọn và lắp đặt cần đảm bảo một số nguyên tắc:
- Chọn thiết bị phù hợp với hệ thống điện 1 pha hoặc 3 pha, điện áp và sơ đồ nối đất.
- Xác định cấp SPD phù hợp với vị trí lắp đặt và mức độ rủi ro.
- Lắp đặt, đấu nối theo hướng dẫn của nhà sản xuất và thiết kế kỹ thuật.
- Đảm bảo hệ thống tiếp địa và liên kết đẳng thế đáp ứng yêu cầu.
- Bố trí dây kết nối SPD hợp lý, hạn chế chiều dài và các đoạn vòng không cần thiết.
- Kiểm tra trạng thái hoạt động của thiết bị, thay thế khi có dấu hiệu hư hỏng hoặc hết khả năng bảo vệ.
SPD không thể thay thế hệ thống chống sét trực tiếp, thiết bị bảo vệ quá dòng hoặc hệ thống tiếp địa. Hiệu quả bảo vệ phụ thuộc vào sự phối hợp đồng bộ giữa các hạng mục trong hệ thống điện và chống sét.
Khánh Linh – Tư vấn và thi công giải pháp chống sét tại Hải Phòng
Công ty TNHH Thương mại và Phát triển Công nghệ Khánh Linh cung cấp giải pháp khảo sát, tư vấn và thi công hệ thống chống sét cho nhà ở, nhà xưởng, nhà máy và công trình doanh nghiệp.
Tùy theo đặc điểm công trình, Khánh Linh hỗ trợ khách hàng xem xét phương án lắp đặt thiết bị chống sét lan truyền tại tủ điện tổng, tủ phân phối, hệ thống điều khiển và các vị trí cần bảo vệ. Việc lựa chọn thiết bị được cân nhắc dựa trên hệ thống điện, yêu cầu sử dụng và điều kiện thực tế.
Lắp đặt thiết bị chống sét lan truyền đúng kỹ thuật là giải pháp cần thiết giúp giảm thiểu rủi ro do xung quá áp, bảo vệ thiết bị điện và góp phần duy trì hoạt động ổn định cho công trình.
Nếu doanh nghiệp đang cần lắp đặt mới, cải tạo hoặc kiểm tra hệ thống chống sét, hãy liên hệ Khánh Linh để được tư vấn giải pháp phù hợp.
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI VÀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ KHÁNH LINH
Địa chỉ: Tổ dân phố Núi 2, phường Thủy Nguyên, TP. Hải Phòng
Hotline: 02258.831.116
Zalo: 0931.508.116
Website: https://khanhlinh.net/










